Arteriovenöz malformasyon ifadelerinin kısaltması olan AVM hastalığı, aralarında kılcal damar bulunmayan atardamar ve toplardamarların bir araya gelerek, beyinde kuş yuvasına benzer şekilde anormal bir kan damarı yumağı ortaya çıkarmasıdır. Beyin ve omurilik de dahil olmak üzere vücudun herhangi bir kan damarında meydana gelebilen AVM hastalığı kan akışını bozarak dokuların oksijen almasını engeller.
Kan, vücuttaki kan damarlarının organize edilmiş kapalı bir devresi içinde hareket eder. Atardamarlar oksijen açısından zengin kanı kalpten beyne ve vücudun diğer organlarına ve dokularına taşımakla görevlidir. Ayrıca damarlar oksijen ve besin açısından fakir kanı ve dokulardan gelen atık ürünleri kalbe ve akciğerlere geri döndürür.
Normal şartlarda meydana gelen değişim, atardamarlar ve toplardamarların en küçük kan damarı birimlerinin bağlandığı kılcal damarlarda gerçekleşir. Ancak AVM hastalığının söz konusu olduğu durumlarda atardamarlar ve toplardamarlar arasındaki kılcal damarların bağlantısı eksiktir veya anormal bir bağlantı durumu vardır. Bu durum da yüksek akışlı atardamar kanının, yüksek tansiyona alışık olmayan toplardamarlara doğrudan bağlanmasına neden olur. Sonuç olarak AVM hastalığında atardamar ve toplardamar arasındaki anormal bağlantı tedavi edilmediği takdirde damar yırtılmasına ve beyin kanamasına neden olabilir.
AVM hastalığının bilinen en yaygın belirtisi ise baş ağrısıdır. Hastalığın türüne ve şiddetine bağlı olarak genellikle cerrahi tedavi önerilir. Bu operasyon sırasında, meydana gelen kan damarı yumağının çıkarılması gerçekleştirilir.
AVM Hastalığı Neden Olur?
AVM hastalığı, damarlarda kan damarı yumağının meydana gelmesiyle oluşur ancak kesin nedeni tam olarak bilinmez. Değerlendirmelerle birlikte AVM hastalığının bebeğin hamilelik sürecindeki fetal gelişim sırasında ortaya çıkabileceği düşünülür. Ayrıca nadir de olsa hastalığın kalıtsal olabileceği de değerlendirilir.
AVM Hastalığı Türleri Nelerdir?
AVM hastalığının beyin arteriovenöz malformasyon ve periferik arteriovenöz malformasyon olmak üzere iki ayrı türü bulunur. Bu türler şöyle açıklanabilir:
Beyin arteriovenöz malformasyon
Beyin AVM hastalığı, beyin dokusunun herhangi bir yerinde veya beynin yüzeyinde gelişir. Aynı zamanda AVM hastalığı en sık olarak beyinde, beyin sapında ve omurilikte görülür.
Periferik arteriovenöz malformasyon
AVM hastalığının türlerinden biri olan periferik arteriovenöz malformasyon, yüz bölgesinde, kollarda veya bacaklarla birlikte kalp, karaciğer veya akciğerler gibi dokularda ve organlarda meydana gelebilirler.
AVM Hastalığı Belirtileri Nelerdir?
Kan damarı yumağı olarak da ifade edilen AVM hastalığının belirtileri arasında baş ağrısı, baş dönmesi, görme problemleri, nöbet ve zihinsel bulanıklık yer alır. Ayrıca kas güçsüzlüğü, mide bulantısı ve kusma da görülebilir. Bu belirtilerin şiddetli yaşandığı durumlarda sağlık kuruluşuna başvurmak gerekir.
AVM hastalığının belirtileri maddeler halinde şöyle sıralanabilir:
Baş ağrısı (en yaygın)
Baş dönmesi
Görme bozuklukları
Nöbet
Zihinsel bulanıklık
Kas güçsüzlüğü
Uyuşma veya karıncalanma
Mide bulantısı ve kusma
Sırt ağrısı
Hareket sırasında nefes darlığı
Karın ağrısı
AVM akciğerde olursa kanlı öksürük
AVM Hastalığı Nasıl Teşhis Edilir?
AVM hastalığının tanısı için öncelikli kişinin yaşadığı şikayet ve belirtiler dikkate alınır ve fiziksel bir muayene yapılır. AVM hastalığı ile ilgili şüpheye düşüren belirtiler söz konusuysa bazı testler yapılabilir. Bunların arasında MR, BT taraması, kateter anjiyografisi bulunur. Eğer AVM hastalığının beyinde meydana gelebileceği şüphesi varsa beyinle ilgili farklı testler de istenebilir.
AVM hastalığının kesin tanısı için uygulanabilecek testler şu şekildedir:
Manyetik rezonans görüntüleme (MR)
BT taraması
Kateter anjiyografisi
Beyin manyetik rezonans anjiyografisi
Bilgisayarlı tomografi anjiyografisi
Transkranial doppler ultrason
AVM Hastalığı Tedavisi
AVM hastalığının kesin tedavisi ameliyat olarak görülür. Ameliyat sırasında, oluşan kan damarı yumağının sağlıklı bir şekilde çıkarılması amaçlanır. Ancak ameliyat riskli görülürse gamma knife yöntemine de başvurulabilir. Bunun dışında semptomların hafifletilmesine yönelik ilaçlar da verilebilir.
AVM hastalığında tedavi yöntemleri şöyledir:
Kesin tedavi için ameliyat
Ameliyat riskli görülürse gamma knife yöntemi
Semptomları hafifletmek için nöbet önleyici ve ağrı kesici ilaçlar
Embolizasyon