Aft ya da bir başka deyişle aftöz ülser, ortası beyaz kenarları kırmızı düğme şeklinde delinmiş gibi görünen ağız içinde oluşmuş ağrılı yaralardır. Ağızda dil, diş eti, yanak, damak gibi hassas bölgelerde görülür ve kişinin yemek yemesini, bir şeyler içmesini neredeyse imkansız hale getirir. En sık görülen ağız hastalıklarından biridir. İstatistiklere göre, toplumda görülme sıklığı yaklaşık %20’ye tekabül eder.
Bazı İlaçların Yan Etkileri
Bazı ilaçların kullanımı, ağızda kuruluk veya tahrişe yol açarak aft gelişimine katkıda bulunabilir.
Yanak Ve Dil Isırma Alışkanlıkları
Sürekli yanak veya dil ısırma gibi alışkanlıklar, tekrarlayan travmalara ve aft oluşumuna neden olabilir.
Demir, Folik Asit Ve B12 Vitamin Eksikliği
Bu minerallerin ve vitaminlerin eksikliği, ağız içi dokuların sağlığını olumsuz etkileyebilir ve aft oluşumunu tetikleyebilir.
Zayıf bağışıklık sistemi, vitamin ve mineral yetersizliği, ergenlikte hormonal faktörler ve çölyak hastalığı aftöz ülsere neden olabilir. Bulaşıcı bir hastalık değildir. Kadınlarda daha yaygın olarak görülür. İltihaplı bir doku ile çevrili olan aft yaraları kısa zamanda kendiliğinden geçer. Ancak ciddi aftların iyileşmesi 1.5 ayı bulabilir.
Aftlar büyüklüğüne göre 2 kategoriye ayrılır; yarım santimden küçük olanlara minör aft, yarım santimden büyük olanlara ise majör aft denir. Minörler kendiliğinden 10 gün içinde geçebilir. Majör olanlar insanların yaşam kalitesini düşürebilir. Sebepli ya da sebepsiz ağzınızda çıkabilir. Yılda 3 ataktan fazla aft geçiriyorsanız, altında yatan sebebi anlamak için bir hekime danışmanız önemlidir.
Aft Belirtileri Nelerdir?
Aft belirtileri genellikle belirgin olup, hastalar tarafından kolayca fark edilir:
Dilde ve ağzın arkası ile yumuşak damakta görülen şiddetli ağrı ve yaralar: Bu ağrı, yemek yeme ve konuşma gibi günlük aktiviteleri kısıtlar.
Yara öncesinde karıncalanma ve sızlama hissiyatı: Bazı kişilerde aft çıkmadan önce o bölgede hafif bir rahatsızlık hissedilir.
Kenarları kırmızı renkli olan, beyaz, gri ve sarı renkli yuvarlak şekilli yaralar: Aftın tipik görüntüsüdür. Ortadaki beyaz kısım, ölü hücrelerden ve fibrin denen bir proteinden oluşur.
Konuşurken hissedilen ve daha da artan ağız içinde ağrı: Dil ve yanak hareketleri aftın üzerine baskı yaparak ağrıyı şiddetlendirebilir.
Ağzın dış kısmına kadar yayılabilen yaralar: Nadiren de olsa aftlar ağız köşelerine veya dudak kenarlarına doğru yayılabilir.
İlerleyen aft vakalarında; şişmiş lenf düğümleri, ateş, yorgunluk ve fiziksel halsizlik görülmesi de muhtemeldir: Özellikle majör aftlarda veya sık tekrarlayan durumlarda vücudun genel reaksiyonu olarak bu belirtiler ortaya çıkabilir.
Aft Nasıl Geçer?
Aftlar herhangi bir tedavi uygulanmasa bile genellikle 7 ila 10 gün süre zarfında kendiliğinden iyileşir. Hekim ile birlikte çizilen tedavi planında asıl istenen; ağrıyı kontrol altında tutmak, iyileşmeye hız kazandırmak ve tekrarları önlemektir.
Aftınızın derecesine göre anestezik, antiseptik, anti-inflamatuar topikal tedaviler hekimler tarafından önerilir. Topikal tedaviler neticesinde istenen yanıt alınamazsa veya inatçı majör ülserlerde tablet veya enjeksiyon formunda sistemik tedaviler plana dahil edilebilir.
Aft tedavisine başlandıktan sonra birkaç gün içinde ağrıda azalma ve devamında yaranın boyutlarında da gözle görülür küçülme gözlenir.
Afta Neler İyi Gelir?
Aftın neden olduğu rahatsızlığı hafifletmek ve iyileşme sürecini hızlandırmak için çeşitli yöntemler ve uygulamalar bulunur.
Yaralara tuzlu veya karbonatlı su ile gargara yapmak, ağrılarınızı dindirmeye destek olabilir.
Ağzı düzenli olarak adaçayı veya papatya çayı ile çalkalamak, anti-inflamatuar etkileri sayesinde rahatlama sağlayabilir.
Buz uygulaması, ağrıyı geçici olarak uyuşturarak rahatlama sağlayabilir.
Probiyotik içeren yoğurt gibi gıdalar, ağızdaki bakteri dengesini destekleyerek iyileşme sürecine katkıda bulunabilir.
B vitamini takviyeleri, özellikle B12 vitamini eksikliği olan kişilerde aft oluşumunu azaltmaya yardımcı olabilir.