Lupus hastalığı, tıbbi ismiyle lupus eritematozus (SLE), kişinin genetik yapısının çevresel faktörlerle etkileşimi sonucu oluşan otoimmün hastalıktır.
Lupus hastalığında çevresel etmenler genetik yatkınlıkla birleşerek hastalığın oluşumunun tetiklenmesine neden olabilir. Bu tip tetikleyici etkenler arasında en yaygın olarak bilinenler sigara kullanımı, ultraviyole ışınları, kimyasal maruziyeti ve Eppstein-Barr Virüsü (EBV) başta olmak üzere bir takım viral ve bakteriyel enfeksiyonlardır.
Bağışıklık sisteminin, bu etkileşime anormal yanıt vermesi halinde çeşitli hücre ve dokularda tahribat meydana gelir. Çevresel faktörler, duyarlı genlerle etkileşir ve anormal immün yanıta yol açar. Lupus hastalığı bu anormal immün yanıtın gelişmesidir.
Kelebek Hastalığı (Lupus) Neden Olur?
Lupus'un nedenleri tam olarak anlaşılmamış olsa da genetik yatkınlık, çevresel etkenler, hormonal değişiklikler ve bağışıklık sistemi anormallikleri gibi unsurların birleşimi hastalığın ortaya çıkmasına yol açabilir.
Lupus, bireyler arasında farklı şekilde ortaya çıkabilir ve her hastada hastalığı tetikleyen faktörler değişiklik gösterebilir. Bu nedenle lupus, kişiye özgü bir hastalık olarak kabul edilir ve tedavi sürecinde her birey için özel yaklaşımlar benimsenir.
Kelebek hastalığı nedenleri şunlardır:
Genetik yatkınlık
Güneşe aşırı maruziyet
Virüsler
Özellikle çocuk ve yetişkinlikte karşılaşılan EBV (Ebstein-Barr virüsü )
Vücudumuza aldığımız maddeler
Hormonal değişiklikler
Bağışıklık sistemi anormallikleri
Genetik Yatkınlık
Genetik yatkınlık, lupus gelişiminde önemli bir rol oynar. Aile üyelerinde lupus veya başka bir otoimmün hastalık bulunan bireylerin lupus geliştirme riski daha yüksektir. Ancak, tek başına genetik faktörler hastalığın ortaya çıkmasına yeterli değildir.Çevresel Faktörler
Çevresel faktörler lupus hastalığına neden olabilir. Enfeksiyonlar, özellikle viral enfeksiyonlar, lupus semptomlarının alevlenmesine veya tetiklenmesine neden olabilir.
Ayrıca güneş ışığına maruz kalma, lupus hastalarında cilt döküntüleri ve diğer semptomları tetikleyebilir. Bazı ilaçlar, stres, sigara kullanımı ve toksinlere maruz kalma gibi faktörler de hastalığı başlatabilir veya alevlendirebilir.
Hormonal Değişiklikler
Hormonal değişiklikler de lupus gelişiminde önemli bir etkendir. Özellikle kadınlarda daha sık görülmesi, hormonal faktörlerin lupus üzerinde etkili olduğunu düşündürmektedir. Östrojen hormonu, lupus gelişiminde rol oynayabilir ve bu nedenle kelebek hastalığı genellikle doğurganlık çağındaki kadınlarda ortaya çıkar. Hamilelik, adet döngüleri ve menopoz gibi hormonal değişikliklerin lupus semptomlarını tetiklediği gözlemlenmiştir.
Bağıklık Sistemi Anormallikleri
Bağışıklık sistemi anormallikleri de lupus hastalığının gelişimine katkıda bulunur. Normalde bağışıklık sistemi vücudu enfeksiyonlara karşı korurken, lupus hastalarında bağışıklık sistemi sağlıklı doku ve organlara saldırmaya başlar. Bu, iltihaplanmalara ve çeşitli organlarda hasara yol açabilir.
Kelebek Hastalığı (Lupus) Çeşitleri Nelerdir?
Kelebek hastalığı (lupus) farklı türlere ayrılır ve her tür, vücudun farklı bölgelerini etkileyebilir veya hastalığın şiddeti değişiklik gösterebilir.
Lupus’un ana çeşitleri şunlardır:
Sistemik Lupus Eritematozus (SLE)
Diskoid Lupus Eritematozus (DLE)
Subakut Kutanöz Lupus Eritematozus
İlaca Bağlı Lupus
Neonatal Lupus
Kelebek Hastalığı (Lupus) Belirtileri Nelerdir?
Lupus belirtileri ciltte kelebek şeklinde kızarıklıklar, eklem ağrısı, yorgunluk, ateş, saç dökülmesi ve böbrek sorunları gibi belirtilerle kendini gösterir. Ayrıca hastalar ışığa duyarlılık, göğüs ağrısı ve anemi gibi şikayetler de yaşayabilirler.
Kelebek hastalığı belirtileri şu şekildedir:
Güneşe maruz kalma sonucu yanaklarda ve burun üzerinde kelebek şeklinde döküntülerin oluşması
Bağışıklık sisteminin doku ve organlara saldırması nedeniyle eklem ağrıları ve şişlik
Böbreklerin etkilenmesi sonucu idrarda protein kaçağı ve şişkinlik
Hormon değişiklikleri ve iltihaplanma nedeniyle aşırı yorgunluk
Kalp ve akciğer zarlarının iltihaplanması sonucu göğüs ağrısı ve nefes darlığı
Bağışıklık sisteminin kan hücrelerine saldırması nedeniyle kansızlık ve kolay morarma
Sinir sisteminin etkilenmesi sonucu baş ağrısı, hafıza sorunları ve ruh hali değişiklikleri
Bazı durumlarda vertigo gibi baş dönmesi sorunları
Kelebek Hastalığı (Lupus) Teşhisi Nasıl Konulur?
Kelebek hastalığı (lupus) teşhisi, hastalığın çok çeşitli ve karmaşık belirtileri nedeniyle zorlayıcı olabilir. Lupus, vücudun birçok organını etkileyebildiği ve semptomlar kişiden kişiye büyük farklılıklar gösterebildiği için kesin teşhis koymak bazen zaman alabilir. Teşhis süreci, hastanın tıbbi geçmişinin değerlendirilmesi, fiziksel muayene ve bir dizi laboratuvar testinin yapılması ile gerçekleştirilir.
Kelebek hastalığı (lupus) teşhisi şu adımları içerir:
Hastanın klinik değerlendirmesi
Fiziksel muayene
Antinükleer Antikor Testi (ANA)
Tam kan sayımı
Doku biyopsisi (duruma göre)
Kelebek Hastalığı (Lupus) Tedavisi Nasıl Yapılır?
Kelebek hastalığı (lupus) tedavisi, hastalığın belirtilerini kontrol altına almak, alevlenmeleri azaltmak ve organ hasarını önlemek amacıyla kişiye özel olarak planlanır. Lupus’un kesin bir tedavisi olmamakla birlikte, doğru tedavi yaklaşımlarıyla hastalar uzun süre semptomsuz yaşayabilir ve yaşam kaliteleri artırılabilir. Tedavi planı, hastalığın şiddetine, etkilenen organlara ve hastanın genel sağlık durumuna göre belirlenir.